انقلاب از ديدگاه اسلام

در زمان غیبت، شیعیان تلاش بسیاری برای تشکیل حکومت اسلامی داشتند در مقطعی از تاریخ، در کشور ایران نیز عده ای به نام اسلام حکومت تشکیل دادند که اوج این فرایند، تشکیل حکومت اسلامی به رهبری امام خمینی بود. ایشان موفق شدند با اتکاء به خداوند و پشتیبانی و خواست مردم مسلمان ایران، حکومت مستبد شاه را ساقط کرده و به جای آن حکومتی مبتنی بر شریعت اسلام بر پا کنند. و بدین ترتیب زمینه را برای اجرای احکام اسلامی و حکومت جهان شمول حضرت حجت، فراهم کنند.

انقلاب در لغت به معنى تغییر و تبدیل ماهیت و برگشتگى می باشد.(1)


تعریف شهید مطهرى از انقلاب چنین می باشد: انقلاب عبارت است از طغیان و عصیان یك ناحیه و یا یك سرزمین علیه نظم حاكم موجود براى ایجاد نظمى مطلوب. (2)

به قرینه وقوع جنگ ها و انقلاب هاى آرمانى در طى تاریخ می توان گفت: انقلاب هایی که در سراسر دنیا اتفاق افتاده دارای روح مادى و اقتصادى بوده است؛ به عبارت دیگر، (محرومیّت) عامل غالب انقلاب ها می باشد.
انقلاب از دیدگاه اسلام

حضرت امام خمینی با وقوف بر رسالت خطیر و الهی خود، هدف نهایی انقلاب اسلامی را امری فراتر از تغییر حکومت و مسائل اقتصادی؛ یعنی زمینه سازی انقلاب جهانی اسلام و فراهم آوردن مقدمات ظهور منجی عالم بشریت حضرت ولی عصر می دانستند، و براساس همین اعتقاد، به هدایت و رهبری انقلاب اسلامی و تحولات ناشی از آن پرداختند

بینش (اسلام) درباره انقلاب در فلسفه تشكیل حكومت اسلامى، ویژگی هاى آن، شرایط و وظایف حاكم اسلامى، نقش مردم در حكومت ها و ... قابل بررسى است.
با توجه به آموزه های اسلام، انقلاب دارای مفهوم خاص (تغییر حاکمیت طاغوت به منظور استقرار حاکمیت الله) است. لذا این تحول فقط یک انقلاب سیاسی یا دگرگونی اجتماعی نیست، بلکه هدف آن تجدید حیات اسلام در تمام وجوه و ابعاد می باشد.
با توجه به کامل بودن اسلام (3)، انقلاب اسلامی متضمن بازگشت به اصول اساسی و تضمین کننده عدالت، صلح، امنیت، آزادی، ارتقای فرهنگی و معنوی انسان است. ظهور و انقلاب جهانی حضرت مهدی علیه السلام مصداق کامل این مفهوم مکتبی محسوب می شود.
گسترش عدالت در سراسر جهان و ریشه كنی بیداد از همه آبادی های زمین، حاصل انقلاب حضرت حجت است. (4)
حرکت به سمت حکومت واحد جهانى

انقلاب اسلامى ایران نیز به دلیل نارضایتى از حاکمیت فاسد سلطنتی، با اعتقاد مردم شیعه ایران به پیروى از رهبرى امام خمینى به عنوان نایب امام زمان و وجوب اطاعت و پیروى از ایشان با هدف ایجاد وضع بهتر - از بین بردن عوامل ظلم و فساد و تشکیل حکومت اسلامى و زمینه سازى براى تشکیل حکومت واحد جهانى امام زمان - به پیروزى رسید.
انقلاب جهانی امام زمان که یک برنامه ای الهی و آسمانی می باشد، همانند سایر انقلاب ها مشروط به فراهم بودن محیط مساعد و فضای عمومی مناسب است. از این جهت بر منتظران مصلح جهانی لازم است به وظایف خود عمل کرده و همواره آماده ظهور آن حضرت باشند و با حرکت های انقلابی و اصلاحی خود بر علیه فساد و طاغوت و آگاهی و بیداری بشریت، زمینه را برای ظهور منجی آسمانی فراهم سازند.
یکی از مهم ترین آرمان های انقلاب اسلامی ایران دفاع از حقوق شرعی مسلمین و مستضعفان جهان و تلاش برای برقراری صلح، عدالت و امنیت جهانی است. این هدف که از برجسته ترین آرمان ها می باشد، ترسیم کننده جهت گیری اساسی مردم ایران به منظور زمینه سازی برای حکومت جهانی حضرت مهدی (عج) می باشد.
حضرت امام خمینی (ره) با وقوف بر رسالت خطیر و الهی خود، هدف نهایی انقلاب اسلامی را امری فراتر از تغییر حکومت و مسائل اقتصادی؛ یعنی زمینه سازی انقلاب جهانی اسلام و فراهم آوردن مقدمات ظهور منجی عالم بشریت حضرت ولی عصر (عج) می دانستند و بر اساس همین اعتقاد، به هدایت و رهبری انقلاب اسلامی و تحولات ناشی از آن پرداختند.
ایشان در ماه های آخر عمر پر برکت خویش، به صراحت در این زمینه اظهار می دارند: «مسئولان ما باید بدانند که انقلاب ما محدود به ایران نیست، انقلاب مردم ایران نقطه شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمدارى حضرت حجت علیه السلام می باشد که خداوند بر همه مسلمانان و جهانیان منت نهاد و ظهور و فرجش را در عصر حاضر قرار داد... باید دولت جمهورى اسلامى تمامى سعى و توان خود را در اداره هر چه بهتر مردم بنماید، ولى این به آن معنا نیست که آنها را از اهداف عظیم انقلاب که ایجاد حکومت جهانى اسلام است منصرف کند» (5).
ضرورت وجود حكومت دینى در عصر غیبت

امام خمینى قدس سره در تبیین این مسأله مى فرمایند: احكام اسلامى- اعم از آنچه مربوط به مسائل مالى یا سیاسى و حقوقى و غیره است- نسخ نشده و تا قیامت، برقرار و استوار است و اجراى این احكام، بدون تأسیس حكومت امكان پذیر نیست (6).
واضح است که اجراى دقیق احكام و قوانین اسلامى - در ابعاد مختلف حیات اجتماعى-  تنها در حكومتى انجام مى پذیرد كه رهبران و مجریان آن، آشنا و دانا به احكام و قوانین اسلام بوده و در عمل به آن ملتزم باشند.
حكومت دینى در اصل با رهبرى معصومان علیهم السلام انجام مى گیرد كه نقطه آغازین آن «امامت و رهبرى» پیامبر عظیم الشأن اسلام و سپس ائمه اهل بیت علیهم السلام است.
عصر غیبت نیز «ولى فقیه»؛ یعنى، كسى كه جامع شرایط فتوا و رهبرى جامعه است، از جانب معصومان به رهبرى امت اسلامى نصب گردیده است و با وجود شرایط لازم، بر او است كه به نیابت از ائمه اطهار علیهم السلام «زعامت و رهبرى» امت را به دست گیرد.
از امام حسین علیه السلام روایت شده است كه: «سر رشته امور باید به دست عالمانى ربانى باشد كه نسبت به احكام و حلال و حرام خدا وفادار و امین مى باشند.(7)»

در زمان غیبت، شیعیان تلاش بسیاری برای تشکیل حکومت اسلامی داشتند در مقطعی از تاریخ، در کشور ایران نیز عده ای به نام اسلام حکومت تشکیل دادند که اوج این فرایند، تشکیل حکومت اسلامی به رهبری امام خمینی (ره) بود. ایشان موفق شدند با اتکاء به خداوند و پشتیبانی و خواست مردم مسلمان ایران، حکومت مستبد شاه را ساقط کرده و به جای آن حکومتی مبتنی بر شریعت اسلام بر پا کنند و بدین ترتیب زمینه را برای اجرای احکام اسلامی و حکومت جهان شمول حضرت حجت، فراهم کنند.
از نیت تا واقعیت

از امام حسین علیه السلام روایت شده است كه: «سر رشته امور باید به دست عالمانى ربانى باشد كه نسبت به احكام و حلال و حرام خدا وفادار و امین مى باشند»

سؤالی که مطرح می باشد این است که حکومت دینی ایران به چه میزان آرمان حکومت جهانی امام زمان را محقق کرده است؟
در پاسخ باید گفت: جمهوری اسلامی برای اجرای قوانین اسلام با مشکلات متعددی روبرو است که حداقل اجرای احکام را در عرصه های مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی دچار وقفه کرده و یا حداقل به تأخیر می اندازد.
دشمنان اسلام با ایجاد انواع مشکلات برای دولت اسلامی از قبیل، جنگ، تحریم، بحران های سیاسی بین المللی تبلیغات سوء، اسلام هراسی در میان مردم و دولتهای دیگر و ... مانع اجرایی شدن برخی احکام و در نتیجه کارآمد شدن حکومت دینی شدند.
همچنین عدم ایجاد برخی از ظرفیت های لازم در بعضی از حوزه های اقتصادی، بانکداری، اداری، فرهنگی و... - که اکثراً میراث حکومت های سکولار و مستبد پیشین است و اصلاح آن به زمان زیادی نیاز دارد- تأثیر به سزایی داشته است.
البته حکومت اسلامی ایران به سمت اجرای هر چه بهتر قوانین اسلامی در حرکت است و در مسیر اجرایی کردن آن مشکلات پیچیده و متعددی را به لطف خدا و عنایات امام زمان (عج) از سر گذرانیده است. اما به هر حال با ایجاد ظرفیت های لازم و نیز گذشت زمان هر چند که مانند حکومت معصومان علیهم السلام نخواهد شد و هیچ یک از مسئولان و رهبران انقلاب نیز چنین ادعائی ندارند، اما به هر حال به آن سو حرکت خواهد کرد و پر واضح است که خداوند متعال و ائمه هدی علیهم السلام، راضی به کنار گذاشتن همه احکام دین به بهانه عدم اجرای کامل آنها نخواهند بود.
سخن آخر

حكومت اسلامی دارای مراتب و درجاتی است و نمونه كامل آن از همه جهت، فقط در زمان امام زمان(عج) كه تمامی شرایط و زمینه ها مهیا می باشد، تحقق خواهد یافت.

پی نوشت ها:
1- کشاف اصطلاحات الفنون والعلوم، ج1، ص258
2- پیرامون انقلاب اسلامی،ص125
3- اسلام و مقتضیات زمان؛ شهید مطهری
4-  امام مهدی و آینده زندگی
5- صحیفه نور، ج 21، صص 107- 108
6- كتاب البیع، ج 2، ص 461
7- مستدرك الوسائل، ج 17، ص 315