درس سوم، الف مقصوره و حروف والی

    درس سوم، الف مقصوره و حروف والی
الف مقصوره:
الف مقصوره يعني الف كوتاهي كه آن را گاهي روي «و» مي‌گذارند مانند ( زَكوة - صَلوة - حَيوة- غَدوة) كه بدان "الف خنجري" هم مي‌گويند و گاهي روي «ي» مي‌گذارند مانند (كُبْري- صُغْري- اَلْقي- مُوسي) و در بعضي مـوارد روي حرف ديگر نيز قرار مي‌گيرد ماننـد (هـذا و اُولـئِكَ)، همـچنين در زير حروف نيز قرار مي‌گيرد مانند (في و سَميعٌ)، كه هرگاه روي حرف قرار گيرد تلفظ آن همان "صداي الفي" خواهد بود و اگر زير حروف قرار گيرد تلفظ آن همان "صداي يائي" خواهد بود.
بايد دانست گاهي ديده شده است كه الف مقصوره روي حرفي قرار گرفته، در صورتي كه مربوط به آن حرف نبوده بلكه ارتباط با حرف قبلي داشته است لذا بايد دانست حرف مذكور خوانده نمي‌شود ولي كتابت به همين صورت مي‌باشد مانند صَلوةً كه در اينجا الف مقصوره روي حرف (واو) قرار گرفته در صورتي كه مربوط به لام مي‌باشد و (واو) در اينجا والي است.

حروف والي:
در تمام قرآن كريم حروف ( و– ا – ل – ي ) كه روي هم "والي" گفته مي‌شود هرگاه بدون حركت ديده شوند خوانده نمي‌شوند، مانند "واو" در اُولئِكَ و "الف" در امَنُوا و "الف" و "لام" در وَالشَّمْس و "ياء" در مُوسـي و اَلْقي و هنگامي كه گفته مي‌شود حروف والي فقط 4 عدد هستند بدين معنا است كه فقط همين چهار حرف مي‌باشند كه مي‌توانند در قرآن كريم بدون حركت ديده شوند و طبعاً غير از اين چهار حرف اگر حرفي در قرآن مجيد بدون حركت ديده شود قطعاً يك نوع اشتباه چاپي خواهد بود، يعني حتماً بايد متحرك باشد.
توجه مهم: حروف والي علاوه بر عدم حركت، علامت ساكن را هم به خود نمي‌پذيرند و در غير اين صورت، از حالت والي خارج مي‌شوند لكن مي‌توان گفت حروف والي ذاتاً ساكن هستند چون هيچ گونه حركتي را دارا نمي‌باشند.
- کلماتی همچون اِذا- غَفُورٌ- رَحیمٌ که در آنها صداهای کشیده به کار رفته است از آنجا که "1- ی- و" در آنها اثر گذار می‌باشند لذا نمی‌توان گفت که آنها والی می‌باشند بلکه از حروف مدّی محسوب می‌شوند.

تمرينات درس سوم
1- ده كلمه از قرآن يادداشت كنيد كه در آنها "الف مقصوره" به كار رفته باشد.
2- در بیست كلمه از قرآن كريم حروف والي را نشان دهيد (براي هر حرف پنج كلمه)

---میقات القرآن---